Preus meinatges
L'aine, lo can, lo gat, lo hasan
Un òmi e ua vielha, hòrt vielhs, qu'avèn a la cort un aine qui rasèva la trentena e qui n'èra solament bon entà portar la Dauna entau marcat.
— D'ara enlà, se dishot era, ne puirèi pas güaire hicar l'ua cama davant l'auta, que'm cau un borricò güalhard que'm pusqui passejar a sèra e tanben a la carreta.
Se hadem anar lo nòste entà la heira ?
— Entà la heira ! ce responot l'òmi, ne trobarem pas a'u vénder entà las sangaruas ; que sui d'avís de l'aucíder doman matin.
L'aine qui escotèva darrèr la paret que's pensèt :
— Entà morir com entà pagar qu'i a totjamèi temps ! E a la neit hens que partí per la via de la cèrcas.
Après mieja òra de marcha, que hèi l'encontre d'un can dont ne hadè pas que lairar.
L'aine que'u devisèt lo permèr :
— Perqué lairas atau ?
— Ah, praubin de jo, pr'amor qu'a neit entà jo que va sonar la darrèra òra. Lo mèste que'm diu tuar doman matin e har de la mia pèth ua pèth de jun.
— E'm vòs seguir, que me'n vau cercar fortuna ?
— Òh, plan !
— E donc, gaha-te a la mia coda dab los dents e marcha !
En caminants que's tuman nas e nas dab un gat qui ne hadè pas que nhaular.
— Perqué nhaulas atau ? e'u demanda l'aine.
— Percé que sui tròp vielh entà dar la caça a las soritz e lo mèste que'm vòu tuar a l'esguit deu jorn.
— Que sui en cèrcas de benalejas urosas, e'm vòs seguir ?
— Òh, plan !
— E donc, gaha dab los dents la coda deu can e marcha !
A la fin, que tròban un hasan dont gemiva com un malurós.
L'aine que'u dishot :
— Perqué gemís atau ?
— Percé que doman qu'i aurà hèsta a la mèison e que los mèstes e'm vòlen hicar au topin entà har potatge.
— E'm vòs seguir ?
— Òh, plan !
— E donc, gaha la coda deu gat dab lo peruc e marcha !
Los viatjadós qu'èran ahamiats. L'aine qu'alonguèva lo mus de cap a l'èrba deu varat, lo can que s'auré clacat lo gat,
lo gat que s'auré arrodut lo hasan mès lo hasan que s'envolèt sus un cassi carcat d'aglands.
Que tenot lo còth entre las brancas
e que vedot ua lutz dont trauquèva l'escuranha.
— Lhèu ací e s'envitaràn a sopar !
Lavetz en coda l'i coda que's tornèren a caminar dab l'ahida de trobar ua lodja a l'endòst de la pluja e quauqu'arren entà hicar
devath lo caishau.
La pòrta de la mèison qu'èra barrada. Mès l'aine en s'estirants lo guisèr, que vedot quate volures ataulats davant un guit rostit e ua
platerada de havas gròssas.
— Can ! E minjarés ua cueisheta de guit ?
— Gat ! E clacarés un alòt de guit ?
— Hasan ! Quate mongetas e't harén gai ?
— Òc ! òc ! òc ! Se dishoren tots d'ua vutz.
— Lavetz se hit l'aine, escotatz-me de plan e que haram "bostifalha".
Au comandament de l'aine, lo can que'u puja sus l'esquia, lo gat sus l'esquia deu can e lo hasan sus l'esquia deu gat.
Après que's meten a cantar cadun de la soa vutz dab ua grana bronsida.
Los volures, espaurits, que s'escapèren e los nòstes viatjadors qu'anèren repaishar dab las sobras deu fricò.
Quèn avoren la pansa güarnida, cadun que s'ajaquèt deu mélher que podot ; l'aine a l'escuderia, lo can sus ua meda de palha
darrèr la pòrta, lo gat au costat deu larèr arrident, e lo hasan que s'aporèt sus ua branca de pomèr.
E cric e crac, lo conde qu'es acabat !
Tarabèra la talòssa
Parlar clar biarnés - Parler clair béarnais.......e negue a costat !
En parlar negue deu Bòrn :
Un chic prohond dens la tèrra deu camp deu Feliç
qu'i avè un horatòt, de qui èra lo horatòt ?
de la soritz ?
de la lèbe ?,
de la chirpèira ?
non,
qu'èra la maisoèta
de la familha Talòssa.
la mair Talossina
lo pair Talossàs
qu'avè un grand nas
mès lo mèi urós... qui èra ?
Qu'èra Tarabèra.
un dimarts de marcat
Talossàs deu grand nas
e Talossina se n'anèren
crompar ua huelha de salada.
- « damòra t'ací !
Que seram pro lèu tornats ».
mès legir, dessenhar, jogar solet dab lo
mecanò... que va ua pausa ! Tarabèra
qu'avè la cama que lo prudiva e
... haut ! Entà dehòra !
Que caminèt un moment capvath
las tarròcas deu camp deu Feliç.
qu'espièva lo monde a l'entorn
deu bèc d'ua margarida
mès, tot d'un còp, la margarida
que's metut a dançar que botjèva,
que segotiva, qu'anè d'ua part a
l'auta, que semblèva end un batèu
la tèrra que broniva, broniva
montanhetas que puntejèvan
de tots costats e Tarabèra
se pensèva qu'èra la fin deu
monde.
e lavetz Tarabèra que vedot
sortir de tèrra ua gigantassa
causa nega peluda e hastiassa
lo bohon !
que credot se morir de paur
que sautèt de la margarida
e que s'estujèt darrèr un
limac dont s'arrajèva au so
urosament lo bohon que tornèt
baishar, of ! ne l'avè pas vist.
Enqüèra tot espaurit, viste,
viste, Tarabèra se'n tornèt
entà soa casi.
quèn Talossàs deu grand nas
e Talossina se'n tornèren
a soa casi, Tarabèra qu'èra
au canton deu huc.
« oh lo bròi petit
mainadòt, tostemps
bien ensenhat ! »
ce dishot la mair e
que lo potonejèt
a grand bruit.
Fin !
Las Familhas
Parlar clar biarnés - Parler clair béarnais.......e negue a costat !
Las familhas
dehens ua familha qu'i avè
un ase, que s'aperèva Riò,
qu'i avè un patron qui
s'aperèva Auguste e qu'i avè
ua carreta
Riò que tirèva la carreta dab lo patron
e lo can que corrèva au darrèr e tot
d'un còp que destornèt, la carreta
qu'èra copada e lo can qu'i èra devath
e lavetz Auguste qu'anot aperar lo vilatge.
Lo monde qu'arribèt dab lo patron entà sortir
los tròç de la carreta.
Lo can qu'avè lo cap copat e lavetz lo vesin
que plorèva. Lo vesin que mièt lo can
entau medecin.
Lo medecin que dishot que'u calè cóser lo còth,
e lo patron que plorèva enqüèra mèi.
Tres jorns après, Auguste que se n'anot a shivau
dab Riò.
Que truquèt a la pòrta deu medecin qui
dishot : « Entratz ».
Lo medecin que dishot : « Anatz dehens la sala
d'atenta en atendents que'u tiri los punts ».
Lo medecin qu'a dit : « ça-i véder Capitani ! ».
Quan l'a vist Auguste que s'es metut a plorar
pr'amor Capitani qu'avè los uelhs barrats.
Lo medecin qu'a dit a Auguste que podè
miar Capitani a soa casi.
Mès Auguste qu'a responut que Capitani
qu'èra mòrt.
« Mès non n'es pas mòrt, qu'a los uelhs barrats ! ».
E lavetz Capitani e Auguste que son partits.
Arribats a la maison, Auguste qu'estaquèt Riò
a la cort e que portèt Capitani dehens.
Que l'a pausat sus ua shèira.
Auguste que pujèt a la crampa mès pendent la
neit Riò que copèt la còrda e se n'anot entà la
crampa d'Auguste.
Riò que pujèt a la crampa e que dromit
sus la descenta de leit.
Quèn Auguste e's desvelhèt l'ase que
dromiva. Auguste que dishot a Riò :
« Com es pujat ací ? ».
Capitani qu'avè barrejat lo veire de lèit.
Auguste que'u balhèt un petit cohat.
Auguste qu'anot estacar Riò a la còrda
e qu'anot búver la lèit.
Capitani que plorèva enqüèra,
lavetz Auguste que'u vesiadèt.
Lavetz Capitani qu'es vinut ua hemna
dont s'aperèva Ròsa.
Auguste que s'es maridat dab Ròsa.
Riò que portèva los nòvis dehens la carreta.
Lo desser, Riò e la carreta
que portèvan lo monde
entad anar dançar.
Fin deu libre de Mireia e Corina.
Pelut l'esquiròu
« Adiu Pelut »
Pelut qu'es lo nòm de l'esquiròu
Ací hens lo horat qu'es la mèison de Pelut
Pelut l'esquiròu qu'es sus la branca deu cassi
Pelut l'esquiròu qu'a ua mèison
Pelut l'esquiròu qu'es davant la soa mèison
Pelut l'esquiròu que damòra au cassi, qu'a la soa mèison dens lo horat.
Pelut qu'es sus la palanca deu cassi.
Los auchèths
Istòria e dessenhs de Sebastian (7 ans)
Un jorn hens un peís hòrt, hòrt lunh, que vivè un par d'auchèths
Hens 'queth parçan que vivèn tanben tres peishs, un qu'èra de totas las colors...
Au desser los auchèths que venèn a l'arriu entà's banhar
Los mèi bròis auchèths deu monde. Los sons caps que lusivan d'un verd escur.
Qu'avèn patas dont mesurèvan dus mètres de long.
...e l'aut qu'èra roge com lo so quèn s'ajaca
Alavetz los peishs que dancèvan dab los auchèths
Date de dernière mise à jour : 13/04/2026
Questions / Réponses